New Page 1
Thứ Năm

Trang chủ Liên hệ

TÌM KIẾM dem truy cap
TÌM KIẾM

Hình ảnh mới nhất
THÔNG TIN CẦN BIẾT
Thời tiết
Giá vàng
Xổ số kiến thiết
Tỷ giá ngoại tệ
Chứng khoán
THỐNG KÊ
Số người online: 53

Lượt truy cập: 2867702
Tổ Ngữ văn
Định hướng ôn thi tốt nghiệp "Rừng xà nu"

“RỪNG XÀ NU” (  Nguyễn Trung Thành)

--------------

I/ Định hướng kiến thức cơ bản:

 

 1. Vài nét về nhà văn Nguyễn Trung Thành (NguyênNgoc):

    - Là nhà văn có sự gắn bó mật thiết , sâu nặng và có nhiều hiểu biết phong phú về mảnh đất và con người  Tây Nguyên.

    - Sáng tác của Nguyễn Trung Thành trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ thường đề cập đến những vấn đề trọng đại của dân tộc, của đất nước.Ông rất nhạy cảm với những gì quyết liệt và có chất hoang dã, dữ dội.Tác phẩm của Nguyễn Trung Thành luôn thể hiện khuynh hướng sử thi kết hợp với cảm hứng lãng mạn .   

2 Hoàn cảnh ra đời của truyện ngắn “Rừng xà nu”: 

 - Truyện ngắn “Rừng xà nu” được Nguyễn Trung Thành viết vào năm 1965. Đây là thời điểm Mỹ đổ quân tham chiến ở Miền Nam. Chiến tranh ở Miền Nam đến hồi quyết liệt. Mỹ ngụy điên cuồng đánh phá cách mạng miền Nam nhưng tinh thần đấu tranh kiên cường, bất khuất của nhân dân và cách mạng miền Nam không thể nào tiêu diệt nổi, ngược lại càng phát triển mạnh mẽ từ miền xuôi đến miền ngược.

3/Ý nghĩa nhan đề truyện ngắn “Rừng xà nu”:  

       - Nhan đề “Rừng xà nu” vừa mang ý nghĩa hiện thực , vừa mang ý nghĩa biểu tượng:  

        + Ý nghĩa tả thực : Nhà văn nói về cây xà nu- một loài cây sống thành rừng ở Tây Nguyên.Loài cây này có sức sống mãnh liệt , không chịu khuất phục trước sự thay đổi của thời tiết.Cây xà nu luôn gắn bó mật thiết và quan hệ chiếu ứng với cuộc sống của người dân Tây Nguyên.  

        + Ý nghĩa biểu tượng: Qua sức sống mãnh liệt của cây xà nu, rừng xà nu, nhà văn nói đến nỗi đau và sức sống , phẩm chất kiên cường bất khuất của nhân dân Tây Nguyên trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. 

 4/ Tóm tắt cốt truyện và ý nghĩa  của tác phẩm:.

a/ Cốt truyện:

       Truyện kể về nhân vật Tnú, người dân làng Xô Man, thuộc dân tộc Strá ở Tây Nguyên.

         + Tnú tham gia cách mạng. Giặc bắt vợ con anh, đánh đập dã man để dụ bắt anh. Tận mắt chứng kiến cảnh đau đớn ấy, Tnú không chịu nổi, anh xông ra giữa vòng vây của kể thù để cứu vợ con Mai. Nhưng anh không cứu được: Vợ con anh chết, anh thì bị giặc bắt và bị đốt cháy 10 đầu ngón tay. Anh được dân làng cứu.

        + Sau đó Tnú vẫn xin nhập quân giải phòng. Ba năm sau anh xin đơn vị cho nghỉ phép một đêm về thăm buôn làng. Trong đêm hôm đó, Cụ Mết triệu tập cả bản và kể chuyện về Tnú và chuyện về buôn làng cho cả làng nghe nhằm giáo dục truyền thống anh hùng,. bất khuất cho cả buôn làng.

       + Sáng hôm sau cụ Mết và Dít và bé Heng lại tiễn Tnú lên đường trước hình ảnh “những rừng xà nu nối tiếp chạy đến chân trời”.

b.Ý nghĩa : Rừng xà nu là câu chuyện về quá trình trưởng thành trong nhận thức cách mạng của dân làng XôMan cũng như của dồng bào Tây Nguyên .Chân lý tất yếu mà họ nhận ra là : chỉ có dùng bạo lực cách mạng mới có thể đè bẹp được bạo lực phản cách mạng..

 5: Ý nghĩa cụ thể và giá trị tượng trưng của hình ảnh cây xà nu trong tác phẩm:

- Tác phẩm được mở đầu bằng hình ảnh một khu rừng ngày nào cũng bị đại bác bắn phá và kết thúc cũng bằng hình ảnh “những rừng xà nu nối tiếp chạy đến chân trời”. Điều này vừa có ý nghĩa cụ thể vừa có gía trị tượng trưng:

- Hình ảnh cây xà nu tượng trưng cho sự mất mát, đau thương, uất hận của dân làng Xô Man:

+ Cả rừng xà nu đều bị thương, có những cây bị “chặt đứt ngang thân”, “chỗ vết thương nhựa ứa ra”, “bần đen và đặc quyện thành từng cục máu lớn”---> ấy là hình ảnh cả làng Xô Man khi bị bọn Mỹ ngụy khủng bố: “tiếng kêu khóc dậy cả làng”; bà Nhan bị chặt đầu, anh Xút bị treo cổ, mẹ con Mai bị đánh đập dã mang đến chết..... Tội ác của giặc làm nên lòng câm thù bằng sức phản kháng của dân làng Man.

- Cây xà nu tượng trung cho sức sống mãnh liệt của dân làng Xô Man:

    + Cây xà nu sinh sôi rất khỏe, “rừng xà nu ưỡn tấm ngực lớn che chở cho làng” – cũng như cả dân làng Xô Man dù bị khủng bố, vừa bị tra khảo, nhưng không ai khai nửa lời. Họ đoàn kết lại, dùng giáo mác tiêu diệt cả tiểu đội giặc.

- Cây xà nu còn tượng trưng cho các thế hệ người dân Tây Nguyên kế tiếp nhanh chóng trưởng thành trong chiến tranh:

    +  Cạnh một cây mới ngả gục, có bốn năm cây con mọc lên “chúng vượt lên rất nhanh thay thế những cây ngã xuống” - cũng như anh Quyết hi sinh thì có Tnú nối tiếp. Mai ngã xuống thì có Dít thay, và tiếp đến là bé Heng....

- Cây xà nu tượng trưng cho khát vọng, tự do của người dân Tây Nguyên:

     + Cây xà nu là một loại cây họ thông, gỗ và nhựa rất quý, sinh sôi nảy nở “rất khỏe, rất ham ánh sáng mặt trời”, “nó phóng lên rất nhanh để tiếp lấy ánh nắng”. Cây xà nu có một sức sống mãnh liệt và chịu đựng dẻo dai “đạn đại bác không giết nổi chúng”. Nhà văn đã mượn những tính chất này của cây xà nu để nói lên sức sống mãnh liệt của người dân Tây Nguyên trong khát vọng vươn đến tự do trước sự đàn áp dã man của quân thù.

      + Nhà văn kết cốt truyện bằng hình ảnh “những rừng xà nu nối tiếp chạy đến chân trời” là một sự khẳng định chắc chắn không gì có thể ngăn được sức sống mãnh liệt của cây xà nu và cũng chính là sức sống mãnh liệt của người dân làng Xô Man và đồng bào dân tộc Tây Nguyên vươn đến ánh sáng của lý tưởng cách mạng.

      è Cây xà nu là hình tượng nghệ thuật đặc sắc , có sức hấp dẫn đặc biệt, tượng trưng cho những phẩm chất cao quý, tinh thần quật cường của đồng bào Tây Nguyên trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

6/. Vẻ đẹp của các hình tượng nhân vật và ý nghĩa tư tưởng của các hình tượng đó trong tác phẩm:

@/ Cụ Mết: 60 tuổi, thủ lĩnh tinh thần của người dân Man.

        + Hình dáng: “quắc thước..., râu dài tới ngực, mắt vẫn sáng và xếch ngược. Ông ở trần ngực căng như một cây xà nu lớn...”. ---> tràn đầy sức sống.

       + Lời nói: Chắc nịch, dứt khoát, là đại diện của quần chúng, là các gạch nối giữa Đảng và đồng bào dân tộc cán bộ là Đảng, Đảng còn núi nước này còn”; “Chúng nó đã cầm súng, mình phải cầm giáo”.

      + Hành động: Cụ Mết đã thay mặt Tnú lành buôn làng nỗi dậy đồng khởi, với “lưỡi mác dài trong tay....thằng Dục nằm dưới lưỡi mác của cụ Mết”.

è Cụ Mết là biểu tượng cho sức mạnh tinh thần và vật chất có tính truyền thống và cội nguồn – là chỗ dựa tinh thần và là pho sử sống – là nhịp cầu nối giữa quá khứ và hiện tại của các thế hệ người dân Tây Nguyên. Hình ảnh cụ Mết trong đoạn cuối thể hiện rất rõ vị trí của con người này: “Thế là bắt đầu rồi. Đốt lửa lên! Tất cả người già, người trẻ, người đàn ông, người đàn bà, mội người phải tìm lấy một cây dáo, một cây mác, một cây dụ, một cây rựa. Ai không có thì vót, không ....năm trăm cây chông. Đốt lửa lên”.

@/ Tnú: là nhân vật anh hùng, người con vinh quang của dân làng Xô Man được nhà văn khắc họa bằng những đường nét độc đáo, giàu chất sử thi:

+  Là người Strá, mồ côi cha mẹ, sống trong tình thương của dân làng Xô Man.Cuộc đời của Tnú đúng như lời của cụ Mết : “cha mẹ nó chết sớm, làng Xô Man này nuôi nó. Đời nó khổ nhưng bụng nó sạch như nước suối làng ta”.

+ Tham gia liên lạc cho cách mạng từ nhỏ, Tnú là một người gan góc và táo bạo, dũng cảm và thông minh, giàu tự trọng (vào rừng cùng Mai tiếp tế cho anh Quyết, khi học chữ thua kém Mai thì lấy đá đạp vào đầu, khi bị bắt và bị tra tấn đã chỉ tay vào bụng mình và nói: Cộng sản ở đây...).

+ Tnú còn là một con người biết vươn lên mọi đau đớn và bi kịch cá nhân: Chứng kiến kẻ thù giết vợ con trong nỗi đau đớn và xót xa vô cùng Anh đã bất chấp sự can ngăn của cụ Mết xông ra giữa vòng vây của kẻ thù để cứu vợ con. Bị  bắt, Tnú chịu đựng sự tra tấn man rợ của kẻ thù, hai bàn tay bị đốt cháy, “mười ngón tay đã trở thành mười ngọn đuốc” anh vẫn không kêu van... Sau đó anh vẫn tham gia bộ đội để giết giặc trả thù cho người thân và quê hương.

+ Tnú có tính kỉ luật cao: Tuy nhớ nhà, nhớ quê hương nhưng phải được cấp trên cho phép mới về, và chỉ về đúng một đêm như quy định trong giấy phép.

+ Tnú còn là người giàu tình thương yêu đối với mọi người; là con người chung của dân làng Xô Man, của dân Strá (cảnh Tnú trở về được người dân: già, trẻ, lớn, bé đón chào, yêu mến...).

è Tnú là điển hình cho số phận và con đường Cách mạng của dân làng Xô Man; những phẩm chất đẹp đẻ của người anh hùng Tnú mang ý nghĩa tiêu biểu cả làng Xô man từ già đến trẻ đều có những phẩm chất tương tự (gan dạ, kiên trung, anh hùng, yêu nước...).

@/ Dít:một cô gái gan dạ, có tinh thần trách nhiệm cao, có bản lĩnh từ bé: liên lạc cho du kích, bị bắt, bị uy hiếp “đạn xượt qua tai, xém tóc, cày đất xung quanh cho hai chân nhỏ...đôi mắt... vẫn nhìn bọn giặc bình thản...”

è Dít là hiện thân và là sự tiếp nối của Mai: tự giác và quyết liệt trong cuộc đối mặt với kẻ thù.

@/ Bé Heng: là hình ảnh tươi trẻ, sống động xuất hiện ở phần đầu tác phẩm.Nhân vật bé Heng là người ra đón Tnú trở về.è Là hình ảnh tượng trưng mang những nét tương đồng với lứa cây xà nu mới lớn,  mang trong mình bao sinh lực và nhựa sống hứa hẹn sẽ trở thành những cây xà nu mạnh mẽ và bất tử.

7/ Những nét đặc sắc về nghệ thuật thể hiện trong truyện ngắn “Rừng xà nu” của nhà văn Nguyễn Trung Thành.

     - Khắc họa những nhân vật anh hùng, tập thể anh hùng vừa mang dấu ấn thời đại vừa đậm đà phong cách Tây Nguyên.

     - Tác phẩm dào dạt cảm hứng sử thi. Những nhân vật đại diện cho cộng đồng.....được ca ngợi bằng giọng văn say mê, trang trọng, hùng tráng.

     - Cách xây dựng hình tượng của nhà văn cũng độc đáo: Dùng hình tượng cây xà nu làm biểu tượng cho sức sống mãnh liệt của các dân tộc Tây Nguyên; dùng hình tượng mười ngón tay Tnú bốc cháy như mười ngọn đuốc để biểu trưng cho lửa căm hờn và lửa đấu tranh của dân làng Xô Man.

II. Các dạng câu hỏi và  đề làm văn thường gặp:

1/ Câu hỏi tái hiện:

- Câu 1: Nêu những điểm cơ bản về nhà văn Nguyễn Trung Thành và hoàn cảnh ra đời của truyện ngắn”Rừng xà nu”.

 - Câu 2: Tóm tắt cốt truyện “Rừng xà nu”của Nguyễn Trung Thành và phát biểu chủ đề tác phẩm.

 - Câu 3 :  Ý nghĩa nhan đề “Rừng xà nu” của tác phẩm?

- Câu 4  : Tính sử thi trong truyện ngắn”Rừng xà nu” của Nguyễn Trung Thành được thể hiện ở những khía cạnh nào?

- Câu 5 : Ý nghĩa biểu tượng hình ảnh những ngọn đồi, cánh rừng xà nu trải hút tầm mắt, chạy tít tắp đến tận chân trời luôn trở đi trở lại trong tác phẩm ?

- Câu 6 : Theo anh ( chị), hình ảnh cánh rừng xà nu và hình tượng nhân vật Tnú gắn kết hữu cơ, khăng khít với nhau  như thế nào ? 

2/ Các đề vận dụng:

 

* Đề 1:Phân tích hình tượng cây xà nu, rừng xà nu trong truyện ngắn “rừng xà nu” của Nguyễn Trung Thành, để làm rõ ý nghĩa tượng trưng cho sức sống và phẩm chất của người dân Tây Nguyên trong kháng chiến chống Mỹ.

Dàn bài gợi ý

I/. Mở bài:            

- “Rừng xà nu” là một trong những tác phẩm tiêu biểu viết về cuộc kháng chiến chống Mỹ vĩ đại của dân tộc ta. Tác phẩm được viết vào mùa hè năm 1965, khi Mỹ bắt đầu ào ạt đổ quân vào miền Nam.        

- Một trong những thành công nổi bật của tác phẩm là nhà văn đã xây dựng được một hình tượng nghệ thuật mang ý nghĩa biểu trưng giàu chất lãng mạn: đó là hình tượng cây xà nu, rừng xà nu....         

II/. Thân bài: Có nhiều cách lập ý và sắp ý để phân tích làm rõ luận đề:           

** Cách 1:            

   1/. Cây xà nu, rừng xà nu là một hình tượng nghệ thuật đặc sắc:      

- Là một loại cây thanh nhã mà rắn rỏi, ham khí trời và ánh sáng: “Nó phóng lên rất nhanh để tiếp lấy ánh nắng, thứ ánh nắng trong rừng rọi từ trên cao xuống từng luông thẳng tắp”.      

- Cây xà nu bất chấp bom đạn, tồn tại vượt lên sự huỷ diệt của kẻ thù; hào hùng, hiên ngang ngay cả khi gục ngã:

+ “Có những cây bị chặt đứt ngang nửa thân mình, đổ ào ào như một trận bão...”.

+ “Có những cây con vừa lớn ngang tầm ngục lại bị đạn đại bác chặt đứt làm đôi....”.

+ “Rừng xà nu” “ưỡn tấm ngực lớn của mình ra che chở cho làng”, hứng lấy hàng loạt đạn đại bác....Cả rừng xà nu không cây nào không mang thương tích --> đây cũng chính là hình ảnh tượng trưng cho sự mất mát, đau thương, uất hận của dân làng Xô Man.

- Trong đau thương dữ dội, rừng xà nu vẫn đẹp, vẫn xanh. Bom đạn kẻ thù không ngăn nổi sức vươn lên mãnh liệt của rừng xà nu. Lớp này ngã xuống, lớp khác lại nảy mầm lên. Cạnh một cây mới ngã gục có bốn năm cây con mọc lên “chúng vượt lên rất nhanh thay thế những cây đã ngã” -->Sự sống từng phút, từng giờ sinh sôi, vượt lên trên cái chết.

 è Hình ảnh rừng xà nu không chỉ là khung cảnh thiên nhiên hoành tráng ở một buôn làng cụ thể. Nó còn là hình ảnh, là không gian nghệ thuật tượng trưng của đất rừng Tây Nguyên bất khuất trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Nhà văn đã tạo ra một không gian sử thi đầy bi tráng của đất và người Tây Nguyên anh dũng

2/. Hình tượng cây xà nu, rừng xà nu tượng trưng cho sức sống và phẩm chất của người dân Tây Nguyên:

    - Hình ảnh rừng xà nu tầng tầng, lớp lớp kế tiếp nhau lớn lên dưới bom đạn kẻ thù như  hình ảnh dân làng Xô Man từ thế hệ này sang thế hệ khác nối tiếp nhau đứng lên giữ gìn xứ sở và truyền thống của dân tộc mình.

   - Lịch sử làng Xô Man là lịch sử của những chuỗi ngày đau thương mà anh dũng trong kháng chiến chống Mỹ (anh Quyết hi sinh có Tnú, Mai đứng lên; Mai hi sinh có Dít, có bé Heng đứng lên nối tiếp...)

--> các thế hệ nối tiếp nhau như lớp lớp cây rừng xà nu bất khuất trước bom đạn của kẻ thù..

- Cây xà nu bất chấp bom đạn cũng như con người Tây Nguyên kiên cưòng, dũng cảm, không khuất phục trước kẻ thù (Cụ Mết, Tnú, Mai, bà Nhan, anh Xút...).

 è Chọn cây xà nu...làm biểu tượng, tác giả đã tạo ra được sự phù hợp kì lạ giữa những phẩm chất của cây và người Tây Nguyên trong tác phẩm - Một sự chiếu ứng thật kì diệu...

 

** Cách 2: Phân tích hình tượng cây xà nu trong sự chiếu ứng giữa cây và người theo lối song song với các ý:

1/. Cây xà nu tượng trưng cho sự mất mát, đau thương, uất hận của dân làng Xô Man.

2/. Cây xà nu tượng trưng cho sức sống mãnh liệt của dân làng Xô Man.

3/. Cây xà nu tượng trưng cho các thế hệ Tây Nguyên kế tiếp nhanh chóng trưởng thành trong chiến tranh.

4/. Cây xà nu tượng trưng cho khát vọng, tự do của con người Tây Nguyên.

 

** Cách 3: Phân tích hình tượng cây xà nu theo kết cấu bố cục của tác phẩm:

1/ Hình ảnh cây xà nu xuất hiện trực tiếp ở phần đầu tác phẩm --> Là biểu tượng cho c/s đau thương và phẩm chất cao đẹp của người dân Tây Nguyên.

2/ Hình ảnh cây xà nu xuất hiện gián tiếp ở giữa tác phẩm (qua nhựa, khói, lá cành, mủ xà nu...) --> Biểu hiện sự gắn bó mật thiết với đời sống (niềm vui, nỗi đau...) của nhân dân làng Xô Man (trong sinh hoạt thường nhật cũng như trong những sự kiện quan trọng).

3/ Hình ảnh cây xà nu xuất hiện ở phần cuối tác phẩm với những cây mới mọc “ nhọn hoắt như những mũi lê”, một rừng xà nu mênh mông hút tầm mắt lại được láy lại nhưng lại phát triển. Cái mũi lê nhọn hoắt kia biểu tượng cho một nhân vật mang linh hồn, biểu tượng trọn vẹn cho nỗi đau, phẩm chất và sức mạnh của dân làng Xô Man, gợi ra ý nghĩa của nhan đề tác phẩm.

III/ Kết bài:

- “Rừng xà nu” là bản anh hùng ca, ca ngợi ý chí kiên cường, sức mạnh đoàn kết và chiến thắng của những người dân Tây Nguyên yêu nước trong cuộc kháng chiến chống Mĩ.- Tác phẩm mang đậm tính sử thi, chất anh hùng ca và cảm hứng lãng mạn.

- Hình tượng cây xà nu, rừng xà nu là một thành công độc đáo trong sáng tạo nghệ thuật của Nguyễn Trung Thành.Bài văn tham khảo:  Rừng xà nu” là một truyện ngắn xuất sắc của Nguyễn Trung Thành và của văn học thời chống Mĩ. Trong tác phẩm, với hình tượng cây xà nu, Nguyễn Trung Thành đã làm nổi rõ khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn, một đặc điểm cơ bản của văn học Việt Nam giai đoạn 1945-1975. Khuynh hướng này đã chi phối sự sáng tạo nghệ thuật của các nhà văn trong giai đoạn văn học này.

       

 

 * Đề 2:Phân tích nhân vật Tnú trong truyện ngắn “ Rừng xà nu” của Nguyễn Trung Thành”

Dàn bài gợi ý 1:

I/ Mở bài:

- Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm.

- Giới thiệu về nhân vật Tnú.

II/ Thân bài: Học sinh có thể tìm ý và sắp ý theo chiều hướng khác nhau, nhưng phải đạt được các ý chính:

- Giới thiệu khái quát về nhân vật: Tnú là người Strá, mồ côi cha mẹ từ rất sớm, được dân làng Xô Man cưu mang- đùm bọc. Từ nhỏ Tnú đã giác ngộ cách mạng và làm liên lạc cho cách mạng rất thông minh, gan dạ, giàu tự trọng..

.- Lần lượt phân tích những biểu hiện phẩm chất anh hùng của Tnú:

1/ Một con người gan góc, táo bạo, dũng cảm, trung thành tuyệt đối với cách mạng:

  + Tiếp tế cho các cán bộ ở trong rừng mà không sợ bị chặt đầu hoặc treo cổ.

  + Làm liên lạc, giặc vây các ngả đường thì xé rừng mà đi, qua sông lựa chỗ thác mạnh mà bơi, “vì chỗ nước êm thằng Mĩ hay phục”.

  + Bị giặc bắt thì nuốt luôn cái thư vào bụng, bị tra tấn không khai; một mình xông ra giữa vòng vây của kẻ thù trong tay không có vũ khí; bị giặc bắt, bị đốt mười đầu ngón tay vẫn không kêu than...

  + Học chữ thua Mai thì lấy đá đập vào đầu -> lòng tự trọng và ý chí quyết tâm cao.

 è Phẩm chất anh hùng là cơ sở để làm nên hành động anh hùng của Tnú.

2/ Một người biết vươn lên mọi đau đớn và bi kịch cá nhân:

 + Mồ côi, được dân làng nuôi nấng, sau này trở thành người con ưu tú của dân làng.

 + Bản thân 2 lần bị giặc bắt, bị tra tấn dã man( tấm lưng chằng chịt những vết chém, hai bàn tay bị đốt mỗi ngón chỉ còn lại hai đốt; vợ con bị giặc giết hại...) Tnú không khuất phục, kiên cường, bền gan gia nhập bộ đội để cầm súng bảo vệ dân làng, quê hương, đất nước.

3/ Là người có ý thức và tinh thần kỷ luật cao:Xa bản làng ba năm, tuy nhớ nhà, nhớ quê hương, nhưng phải được cấp trên cho phép anh mới về và chỉ về đúng một đêm như qui định trong giấy phép.

4/. Là một người giàu tình yêu thương người thân và quê hương bản làng:

- Yêu thương vợ con: Chứng kiến cảnh vợ con bị kẻ thù tra tấn dã man anh không kìm được nỗi đau đang đốt cháy lòng mình: “anh đã bứt đứt hàng chục trái vả mà không hay. Anh chồm dậy (...) ở chỗ hai con mắt anh bây giờ là hai cục lửa lớn”--->Yêu thương – căm thù đốt cháy trong hai con mắt - một chi tiết dữ dội, bi thương.

- Yêu bản làng, yêu quê hương đất nước: Trên đường trở về thăm làng, Tnú nhớ từng gốc cây, nhớ tiếng chày giã gạo....cũng chính vì tình yêu quê hương mà Tnú đã tham gia là cách mạng, chịu nhiều đau thương....vì sự yên bình của quê hương, đất nước.

è Tnú là một nhân vật tư tưởng có sôi lôi cuốn không chỉ bởi tính triết lý mà còn mà còn bởi tính trữ tình, tính hình tượng.

        Đặc biệt hình ảnh bàn tay Tnú là chi tiết nghệ thuật giàu sức ám ảnhBàn tay ấy cũng có một cuộc đời:

         + Đó từng là bàn tay trung thực và tình nghĩa, từng cẩm phấn viết chữ anh Quyết dạy cho, từng cầm đá đập vào đầu khi quên chữ, từng đặt lên bụng mình mà nói “Cộng sản ở đây này”, từng được Mai cầm bàn tay ấy mà khóc khi Tnú thoát ngục trở về ....

        + Đó còn là bàn tay của đau thương và thù hận :  Khi giặc đốt 10 đầu ngón tay, bàn tay thành chứng tích của tôi ác và lòng hận thù. Hận thù đã khiến bàn tay Tnú thành bàn tay quả báo (mười ngọn đuốc từ ngón tay Tnú đã châm bùng lên ngọn lửa nổi dậy của dân làng Xô Man; bàn tay chỉ còn hai đốt mỗi ngón vẫn cầm giáo, cầm súng lên đường trả hận....

III/. Kết bài:

    - Chân lý cách mạng là chân lý từ máu và nước mắt, nó đồng nghĩa với chân lý cuộc sống. Cuộc đời Tnú là bằng chứng sống cho qui luật nghiệt ngã ấy.

   - Câu chuyện bi tráng về cuộc đời Tnú - cuộc đời của một con người mang ý nghĩa cuộc đời của một dân tộc. Có thể nói nhân vật Tnú mang đậm tính sử thi – nhân vật ấy gánh nặng số phận lịch sử.

   - Dù có nhiều dị biệt, Tnú vẫn là kiểu nhân vật sánh vai với các anh hùng trong trường ca Đam San, Xinh Nhã của núi rừng Tây Nguyên.

@/ Gợi ý 2

- Tnú là nhân vật trung tâm của truyện. Cuộc đời của Tnú tiêu biểu cho số phận và con đường của các dân tộc Tây Nguyên, từ trong đau thương, phẫn uất quật khởi vùng dậy chiến đấu.

- Tnú là một nhân vật có tính cách: gan góc, táo bạo, trung thực, dũng cảm (cùng với Mai vào rừng tiếp tế cho anh Quyết). Đặc biệt, Tnú có lòng căm thù giặc sâu sắc, nhất mực trung thành với cách mạng (khi địch tra hỏi cộng sản ở đâu, Tnú đặt tay lên bụng mà nói “Ở đây này”).

 - Xây dựng nhân vật Tnú, tác giả tập trung miêu tả hình ảnh đôi bàn tay. Bàn tay như một chi tiết nghệ thuật thể hiện tính cách, qua bàn tay có thể thấy được cuộc đời, số phận và tính cách nhân vật.

    +   Khi còn lành, bàn tay Tnú cầm phấn viết chữ anh Quyết dạy cho. Khi học hay quên chữ, bàn tay đó dám cầm đá đập vào đầu mình để trừng phạt. Bàn tay đặt lên bụng mình mà nói: “Cộng sản đây này!”. Khi địch tra khảo, sẵn sàng nhận thêm những vết dao chém của kẻ thù lên lưng v.v…).

    +  Hai bàn tay Tnú đã bị giặc quấn giẻ tẩm dầu xà nu rồi đốt. Mười ngón tay anh thành mười ngọn đuốc. Nguyễn Trung Thành đã miêu tả thật cụ thể cái cảm giác đau đớn rùng rợn ấy: “Anh không cảm thấy lửa ở mười đầu ngón tay nữa. Anh nghe lửa cháy trong lồng ngực, cháy ở bụng. Máu anh mặn chát ở đầu lưỡi. Răng anh đã cắn nát môi anh rồi”. Hai bàn tay Tnú, mỗi ngón chỉ còn hai đốt. Hai bàn tay cụt ngón đó là chứng tích đầy căm hận, là mối thù mà suốt đời anh phải trả. Mười ngọn đuốc nơi mười ngón tay Tnú đã châm bùng lên ngọn lửa đồng khởi của dân làng Xô-man. Và bàn tay của Tnu bị lửa thiêu cháy, mỗi ngón tay còn hai đốt ấy vẫn cầm chắc ngọn dáo, cây súng đi tìm giặc để trả thù. Đến cuối truyện, hình ảnh bàn tay Tnú đã bóp chết tên chỉ huy đồn giặc ngay trong hầm ngầm cố thủ của nó.

=>  Hình tượng Tnú, với cuộc đời và số phận đầy bi tráng đã thể hiện cụ thể mâu thuẫn không đội trời chung giữa những người dân cách mạng Tây Nguyên với lũ giặc độc ác, man rợ, đã cắt nghĩa sâu sắc lí do tại sao người Tây Nguyên (và cả đất nước Việt Nam trong thời đại chống Mĩ) lại vùng dậy như thác đổ bão lay quyết chiến đấu để bảo vệ hạnh phúc riêng tư và hạnh phúc cộng đồng.

                  ---------------------------------------------------------------------------------------------------------

* Đề 3Phân tích  chất sử thi trong truyện ngắn ” Rừng xà nu”  của Nguyễn Trung Thành.

*Gợi ý :  Cần làm rõ được các ý :

1/ Thế nào là chất sử thi trong văn học :

    - Sử thi là gì?

    - Thế nào là một tác phẩm mang khuynh hướng sử thi?

    - Vì sao nói : khuynh hướng sử thi là một đặc điểm quan trọng của nền văn học Việt Nam từ 1945 đến hết thế kỷ XX?

 2.Chất sử thi trong “Rừng xà nu” của Nguyễn Trung Thành:      

   a. Chủ đề mà tác phẩm đặt ra là vấn đề có ý nghĩa sinh tử đối với cách mạng miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ : phải dùng bạo lực cách ạmn để trấn át bạo lực phản cách mạng.

   b. Nhân vật chính : vừa là nhân vật đám động ( cả buôn làng Xô Man) và nhân vật tiêu biểu ( Tnú, Cụ Mết. Mai, Dít...đặc biệt là cuộc đời bi tar1ng của TNú)

  c. Bức tranh thiên nhiên được miêu tả tạo nên bối cảnh hùng vĩ, hoành tráng cho câu chuyện.

  d. Gịong kể , ngôn ngữ , hình ảnh trang trọng, giàu âm hưởng, có sức ngân vang. 

3. Đánh giá :

    - Tính sử thi trong “Rừng xà nu” và một số tác phẩm khác của nhà văn trong thời kỳ chiến tranh ..thể hiện rõ khuynh hướng sáng tác của Nguyễn Trung Thành : một người cầm bút luôn theo đuổi cảm hứng sử thi.

   - Khuynh hướng sử thi trong tác phẩm của Nguyễn Trung Thành luôn có sự kết hợp chặt chẽ với cảm hứng lãng mạn, tạo nên chất trữ tình hùng tráng , với giọng điệu chủ đạo là  : trang trọng, say mê ca ngợi với những suy tư trầm lắng.

------------------------

 

 

 

Bài tham khảo : Cảm nhận về hình tượng cây xà nu, rừng xà nu .

      Đọc “Rừng xà nu”, những nhân vật như cụ Mết, Tnú, Dít, Mai… tạo nên ấn tượng sâu sắc nơi độc giả. Nổi bật hình ảnh cây xà nu được lặp đi lặp lại gần hai mươi lần một hình tượng đặc sắc bao trùm toàn bộ thiên truyện ngắn này. Hình tượng ấy đã tạo nên vẻ đẹp hùng tráng, chất sử thi và lãng mạn cho câu chuyện về làng Xô-man bất khuất, kiên cường. Cây xà nu, rừng xà nu đã được Nguyễn Trung Thành miêu tả thật cụ thể, thật chi tiết với ngôn ngữ giàu chất thơ, bằng những “lời văn có cánh” trong một cảm xúc thật say mê và mãnh liệt. Cây xà nu trong truyện xuất hiện rất nhiều lần và dường như rất quen thuộc với con người nơi núi rừng Tây Nguyên, nó tham dự vào tất cả những sinh hoạt, những tâm tình, những buồn vui của người dân nơi đây trong cuộc chiến đấu chống Mĩ thật anh dũng của họ. Tác phẩm “Rừng xà nu” là một bản anh hùng ca về cuộc đời anh dũng, đau thương, bất khuất của Tnú cũng như của tất cả dân làng Xô-man.

    Câu chuyện ấy được kể trên nền tảng chính của hình tượng cây xà nu – một hình tượng hàm chứa rất nhiều ý nghĩa tượng trưng và khái quát.

     Những cây xà nu, rừng xà nu như những con người, những tâm hồn sống, vừa là nhân chứng, cũng vừa chịu đựng mọi vất vả, đau thương dưới tầm đạn kẻ thù. Nhưng bất chấp tất cả, rừng xà nu vẫn tràn đầy sức sống, vẫn vươn mình lên cường tráng vượt lên mọi thương đau. Cây xà nu là một hình ảnh mang tính chất tượng trưng cho khát vọng tự do, khát vọng giải phóng, cho phẩm chất anh hùng và sức sống tiềm tàng mãnh liệt của dân làng Xô-man.

    Mở đầu câu chuyện là hình ảnh “cả rừng xà nu hàng vạn cây”kết thúc vẫn là “những rừng xà nu nối tiếp chạy đến chân trời”. Hình ảnh ấy như một nét nhạc trầm hùng, một bản đàn dạo, là cái “phông” cho cả một câu chuyện khiến thiên truyện càng mang đậm tính sử thi và lãng mạn hơn.

         Rừng cây xà nu được xem như là biểu tượng cho con người Xô-man. Với hình ảnh nhân hóa, Nguyễn Trung Thành đã miêu tả cây xà nu như những con người, chúng cũng có “vết thương”, biết “ham ánh sáng” và “ưỡn tấm ngực lớn ra che chở cho làng”. Cây xà nu còn là một hình ảnh so sánh với con người “ngực căng bằng cây xà nu”. Rừng xà nu năm tháng đứng dưới tầm đại bác kẻ thù chịu đựng biết bao tàn phá, cũng như những đau thương mà dân làng phải gánh chịu trước ách kìm kẹp của giặc. “Cả rừng xà nu hàng vạn cây không có cây nào không bị thương”. “Cây bị chặt đứt ngang nửa thân mình nhựa ứa ra, tràn trề”… rồi dần dần bầm lại, đen và đặc quện thành từng cục máu lớn”. Hình ảnh đó gợi lên lòng căm thù và kết tụ một ý chí phản kháng.

      Nhưng hơn hết vẫn là sức sống mãnh liệt đầy sức trẻ của rừng xà nu bạt ngàn. “Cạnh một cây xà nu mới ngã gục đã có bốn năm cây con mọc lên, ngọn xanh rờn, hình nhọn mũi tên lao thẳng lên bầu trời”, “có những cây mới nhú khỏi mặt đất, nhọn hoắc như những mũi lê” “nó phóng lên rất nhanh để tiếp lấy ánh sáng”. Thế mới biết sức trẻ của cây xà nu mãnh liệt đến dường nào! Sức trẻ ấy còn mang tính tượng trưng cho thế hệ trẻ của làng Xô-man. Đó là những Mai, Dít, Tnú, Heng, những con người luôn gắn bó với cách mạng, bất khuất từ tuổi thơ, lớn lên trong lửa đạn, trưởng thành trong đau thương và sẵn sàng chiến đấu hi sinh vì tự do của dân tộc.

       Bên cạnh đó, sức sống bất khuất kiên cường của cây xà nu còn được tạo bởi hàng vạn cây ở những đồi xà nu nối tiếp nhau tới chân trời ở tấm ngực lớn của rừng ưỡn ra che chở cho làng. Đó là những cây xà nu thật vững chắc, xanh tốt đã vượt lên được cao hơn đầu người, cành lá sum suê như những con chim đã đủ lông mao, lông vũ. Đạn đại bác không giết nổi chúng, những vết thương của chúng chóng lành như trên một thân thể cường tráng chúng vượt lên rất nhanh thay thế những cây đã ngã”, một cây ngã xuống tức thì bốn năm cây con lại mọc lên cứ thế trở thành cả một rừng cây xà nu nối tiếp đến chân trời. Những cây xà nu, rừng xà nu ấy là hình ảnh của dân làng Xô-man kiên cường chống giặc, bất chấp mọi hi sinh, một lòng đi theo Đảng, đi theo kháng chiến hết thế hệ này đến thế hệ khác. Đó là những cụ Mết, anh Xút, Tnú, Mai, Dít, anh Brơi… mà tiêu biểu là hình ảnh cụ Mết. Nhà văn đã ví cụ “như một cây xà nu lớn”. Hơn ai hết, cụ là người hiểu rất rõ sự gắn bó của cây xà nu và mảnh đất đang sống, hiểu được sức mạnh tiềm tàng bất khuất của rừng xà nu cũng như của dân làng Xô-man. Chính cụ Mết đã nói với Tnú “không có cây gì mạnh bằng cây xà nu đất ta”, “cây mẹ chết cây con lại mọc lên”.

           Cây xà nu còn là “nhân chứng” cho  sự giác ngộ, sự hi sinh thầm lặng, lòng dũng cảm và ý chí quật khởi của dân làng Xô-man.

      Đứng trên đồi cây xà nu gần con nước lớn, cả vùng Xô-man ào ào rung động. Và lửa cháy khắp rừng”.  Ánh lửa xà nu soi sáng lời căn dặn của anh Quyết: “Người còn sống phải chuẩn bị dao, mác, vụ, rựa, tên, ná… Sẽ có ngày dùng tới”. Lửa xà nu thử thách ý chí cũng như lòng can đảm của Tnú: “Không có gì đượm bằng nhựa cây xà nu… Mười ngón tay đã thành mười ngọn đuốc… máu anh mặn chát ở đầu lưỡi…”.

      Giọng điệu sử thi của “Rừng xà nu” bắt đầu từ câu chuyện kể của cụ Mết dưới ánh lửa xà nu, một câu chuyện phảng phất phong vị anh hùng ca. Và cây xà nu không chỉ gắn với quá khứ, hiện tại anh hùng mà còn gắn bó với mọi sinh hoạt, phong tục và đời sống văn hóa của người Xô-man, của các dân tộc Tây Nguyên. 

    Hình tượng cây xà nu thật sự là một sáng tạo nghệ thuật đáng kể của Nguyễn Trung Thành. Nhà văn đã lựa chọn hình ảnh cây xà nu và đem lại cho nó những ý nghĩa mới những lớp ý nghĩa rất khác nhau qua cách viết vừa gợi vừa tả của tác giả. Qua hình tượng này,  người đọc không chỉ thấy rõ sức sống kiên cường, mãnh liệt của dân làng Xô-man, của con người Tây Nguyên nói riêng mà còn là của dân tộc Việt Nam nói chung trong những tháng năm chống Mĩ.

 

Cô Kim Oanh


Các tin cùng mục khác :
ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP KIỂM TRA MÔN VĂN - LỚP 11 HỌC KỲ 1- NĂM HỌC 2014-2015 (30/11/2014)
ÔN THI TNTHPT MÔN NGỮ VĂN NĂM HỌC 2013-2014 (21/04/2014)
MỘT SỐ ĐỀ NGHI LUẬN XÃ HỘI ĐỂ ÔN -LUYỆN HỌC KỲ II VÀ TỐT NGHIỆP LỚP 12 (11/03/2014)
CÂU HỎI 2 ĐIỂM ÔN KIỂM TRA KỲ 1 MÔN NGỮ VĂN - NĂM HỌC 2013-2014 CỦA LỚP 12 (02/12/2013)
CÁC ĐỀ VÀ DÀN BÀI LUYỆN TẬP NGHỊ LUẬN VỀ ĐOẠN THƠ GIÚP CÁC EM 12 ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KỲ 1 (08/11/2013)
ĐỊNH HƯỚNG ÔN TẬP KIỂM TRA KỲ 1 CỦA LỚP 10 VÀ 11- MÔN NGỮ VĂN 2013-2014 (08/11/2013)
ĐỊNH HƯỚNG ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KỲ 1 - MÔN NGỮ VĂN LỚP 12- NĂM HỌC 2013 -2014 (08/11/2013)
ĐỊNH HƯỚNG ÔN THI TỐT NGHIỆP MÔN NGỮ VĂN 2013 (23/04/2013)
ĐỊNH HƯỚNG KIẾN THỨC ÔN TẬP KIỂM TRA MÔN NGỮ VĂN - HỌC KỲ I- LỚP 12 - NĂM HỌC 2012-2013 (27/11/2012)
GIỚI HẠN KIẾN THỨC ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KỲ 1- LỚP 11- MÔN NGỮ VĂN (25/11/2012)
thông tin du lịch
Thông báo
» THÔNG BÁO VỀ VIỆC ĐĂNG KÍ THÀNH VIÊN
Đăng nhập
Truong THPT Phan Chu Trinh

 Tên :       
 Mật khẩu:

   

Thông tin các tổ
» ENGLISH 12-REVIEW FOR THE FISRT TERM
» ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP KIỂM TRA MÔN VĂN - LỚP 11 HỌC KỲ 1- NĂM HỌC 2014-2015
» ENGLISH 11-UNIT 8:CELEBRATIONS
» ENGLISH 12-REVIEW: UNITS 4, 5, 6
» ENGLISH 12-UNIT 6:FUTURE JOBS
Liên kết website